"En de wereld draait gewoon door"

De rolstoel wordt tegen het bed aan gezet door een verzorgende. Met z’n tweeën pakken ze elk een hand van de broodmagere vrouw die een dag eerder is binnengebracht en trekken haar vanuit haar bed zo de rolstoel in, haar hoofd achterover bungelend, de ogen half gesloten. Verbijsterd sta ik te kijken, gewoon maar toe te kijken, als bevroren. Het is niet de eerste keer dat ik dit zie, het leek even beter te gaan, maar toch weer opnieuw… Dit keer kan ik m’n mond niet houden, kan ik het niet weer gewoon maar zo laten gebeuren. Ik meen, hoop, inmiddels wat krediet te hebben opgebouwd om ook met een kritische noot te kunnen komen. “Anders kunnen we haar toch niet uit bed krijgen” is het, voor hen waarschijnlijk logische, antwoord. Ik probeer uit te leggen dat het wél anders, respectvoller, kan. De 3 verzorgenden beginnen druk te praten in het Zulu en staan om de patiënte in de rolstoel te lachen en te wijzen. De patiënte wordt het bed weer in gehesen, is duidelijk te ziek om te douchen en wordt uiteindelijk op bed gewassen. Later vraag ik de patiënte die ik aan het helpen ben waar het over ging “ze lachten hun patiënte uit over hoe ze er in haar rolstoel bij hing”. Wat kan ik doen? Alleen maar iedere keer opnieuw laten zien dat het ook anders kan en hopen dat dit op een keer begrepen zal worden.
 
Tóch heb ik het gevoel met een deel van het personeel een steeds beter contact te krijgen en zijn er ook korte momenten van overleg.
 
Al een aantal weken verzorg ik een vrouw van mijn eigen leeftijd. Een nare doorligwond op haar heup en één op haar stuit. Ze kan nog zelf eten en moet dit dan van de verpleging ook zelf doen. Maar bij elke hap die ze neemt moet ze kokhalzen. Haar maag verdraagt nog maar weinig. Af en toe help ik haar met eten en op een ochtend zegt ze: “als iemand me helpt met eten gaat het beter”. Ik help haar graag, maar zie haar conditie met de dag verslechteren, ook omdat ze steeds moet overgeven en diarree heeft. Af en toe praat ik Nederlands met haar, want zij komt uit een familie die van oorsprong Afrikaans spreekt. De verpleging is niet altijd even vriendelijk tegen haar en op een ochtend tref ik haar dochter naast haar bed aan als ik met haar terug kom uit de douche. Ik maak een foto van hen samen en beloof dat ik die ’s middags voor hen zal laten afdrukken. Ik moet daar niet te lang mee wachten want ze verslechtert zo snel nu. ’s Middags en ’s avonds ga ik op haar kamer langs maar tref haar keer op keer niet aan. Ook de volgende ochtend is ze er ook niet en op mijn vraag naar de verpleging waar zij is wordt uitgelegd dat haar dochter haar heeft meegenomen naar huis. Ze zal daar niet lang meer leven, maar mag in ieder geval sterven bij de mensen die haar dierbaar zijn.

De foto blijft.
 
Het continue mensen om me heen hebben is niet altijd makkelijk schreef ik al eerder, maar de keerzijde is dat ik hier ook continue mensen om me heen heb die hetzelfde zien, beleven en doormaken als ik, geraakt zijn door dezelfde dingen. Dus samen kunnen lachen maar ook samen kunnen huilen. Het thuisfront zal door onze ogen mee kunnen kijken en daardoor geraakt zijn, maar nooit volledig kunnen bevatten waar wij hier samen doorheen gaan, zien wat wij hier zien.  Ook als wij straks weer thuis zijn zullen we herkenning en steun bij elkaar kunnen vinden. Heel waardevol dus en blij met deze vrouwen om me heen. (Ja, inderdaad tot nu toe alleen vrouwen,de komende periode zal er ook een mannelijke vrijwilliger zijn)
 
Bijna een hele generatie is hier ziek, een groot deel van die generatie wordt door AIDS weggevaagd en de wereld draait gewoon door. Het kan ook niet anders en zelf doe ik er even hard aan mee. In een weekend dat ik weg ben is deze bittere wereld namelijk voor een groot deel verdwenen en leef ik toch min of meer m’n makkelijke leven door zoals dit thuis straks ook ongetwijfeld zal gaan. En je kunt ook niet, als Atlas, de hele wereld –of het hemelgewelf-  op je nek (blijven) nemen. Maar er zijn momenten dat je denkt: “Hoe kan dit allemaal gebeuren; en de wereld draait gewoon door?”  Het is als op de Camino, de pelgrimsroute naar Santiago de Compostela; je kunt het steentje wat een ander bij een kruis langs de weg heeft neergelegd, zijn of haar last, een stukje met je meedragen maar je mag het daarna ook weer weg leggen.
 
En dan zijn er middagen dat ik bij de patiënten in hun TV kamer zit, met makeup spullen, gewoon voor een gezellig kletspraatje of om iets creatiefs te doen. Momenten dat ik zo kan genieten van deze mooie mensen, het gewoon lachen, schertsen en praten met elkaar. Ook die momenten kunnen tranen teweeg brengen, gewoon omdat deze mensen zo vol in mijn hart heb gesloten en het ook moeilijk zal zijn straks weer afscheid te moeten nemen.
 
Een middagje schilderen met patiënten op de afdeling waar ik dagelijks werk. Zo’n 6 vrouwen zijn ingespannen bezig. Er wordt geconcentreerd gewerkt en elkaars werk wordt bekeken. Eén vrouw is na haar eerste schilderij al doodmoe en kruipt weer in haar bed, de anderen gaan nog even door. Daarna hang ik de schilderwerkjes bij hun bed op. Een van hen gaat er in haar rolstoel naar zitten kijken, intens genietend en een brede lach op haar gezicht. Ze heeft 2 zoontjes van 5 en 7 jaar oud. En zo zitten hier zoveel jonge moedertjes met nog hele jonge kindertjes die ze vaak maandenlang niet zien. Soms weten ze niet eens waar hun kind of kinderen verblijven. Het blijft schrijnend.  Maar ook ontroerend om te zien hoe blij een gezinnetje kan zijn om weer voor een paar uurtjes even samen te kunnen zijn.
 
Soms krijg je dan nog een cadeautje in de schoot geworpen. Eén van de volunteers heeft haar zoon in Durban wonen en deze is getrouwd met een Hindustaanse vrouw. (Zuid Afrika heeft de grootste buiten India wonende Indiaase gemeenschap.) Vrijdagavond werd er in die familie, ter voorbereiding op de bruiloft van zaterdag , een groot feest gehouden voor de bruidegom, in zijn ouderlijk huis. Er wordt daarbij een ritueel uitgevoerd; het gezicht van de bruidegom wordt door alle gasten met kruiden ingesmeerd en hij wordt besprenkeld met rozenwater, daarna wordt er een muntje in het water gegooid. Hij geeft daarna een blad, een noot en een zakje met een boeddha en wat snoepjes cadeau. Het is een ritueel om de bruidegom te zegenen voor zijn bruiloft en de kruiden en het rozenwater zijn er “to give him a glance” voor de bruiloft. Eenzelfde ritueel wordt bij de bruid in haar ouderlijk huis uitgevoerd door haar familieleden. Aan het eind van het ritueel brengen de familieleden van de bruidegom de bruids sari en nog enkele andere cadeaus naar het huis van de bruid en komen daarna weer terug met cadeaus uit het huis van de bruid. Ondertussen gaat het feest door en wordt er gegeten, heerlijke curries. Wij waren voor dit feest uitgenodigd en mochten ook aan het ritueel  deelnemen. Heel bijzonder om dit ook mee te mogen maken.
 
Zaterdag een tour om de 1000 heuvelen te bekijken. Rondom Durban is het een prachtig heuvellandschap. Eerst reden we naar het huis waar Mahatma Gandhi 21 jaar woonde. In de jaren 80 is het verwoest in de tijd van de apartheid, in 2001 werd het op de oude fundamenten weer herbouwd. Mahatma Gandhi die stond voor geweldloosheid en de religies wilde verenigen. Samen met Nelson Mandela zo belangrijk geweest in het gevecht tegen de apartheid en de medemenselijkheid. 2 mensen die in Zuid Afrika geëerd en vereerd worden. Ik werd meegenomen door en langs allerlei kleine Zulu dorpjes en had een “Zulu braai” bij de slager waar we het vlees kochten. De barbeques staan daar buiten klaar voor gebruik. Van de Zulu gids veel uitleg gekregen over hun gebruiken.  Prachtige landschappen en de traditionele huizen, de “rondavels” in de kraal.
 
Leuk is het ook om iedere keer jullie reacties te lezen na het schrijven van een weblog bericht, hetzij op de weblog, hetzij via de email. Zo ook een beetje op de hoogte te blijven van de dingen thuis, de levens van hen die me thuis dierbaar zijn.
 
Uitleg bij de foto’s:
 
1 Moeder die onverwacht door haar dochter werd meegenomen naar huis
2 tm 6 Schilderen op de afdeling
7 Een gezinnetje, weer even verenigd
8 en 9 Hindustaanse bruiloftsritueel
10 Bruids sari en cadeaus voor de bruid
11 en 12 Mahatma Gandhi’s buste en zijn huis
13 en 14 Zulu braai
15, 16 en 17 langs Zulu dorpjes door prachtig landschap